آب شير گرم شيرين و شستن بينى و تنشيق « 1 » به گلاب و مثل اينها بايد كرد و اگر ممتلى باشد بهتر آن است كه غذا نخورد . [ بوىهاى خوش ] دفع مضرت بوىهاى خوش گاهى كه مفرط باشد ، اگر گرم باشد مثل مشك و زعفران و عود و غاليه « 2 » و مانند اينها به بوىهاى سرد مثل كافور و صندل و نيلوفر و بنفشه بايد كرد و به عكس و اگر خشك باشد مثل سرو و سعد و مشك و مانند اينها به بوىهاى تر مانند بنفسج و نيلوفر و روغن اينها و آب گرم بايد كرد و اطبا را خلاف است در زكام آوردن گل سرخ . بعضى برآنند كه به عصر است ، از جهت آنكه طبع گل سرد و خشك است و اين تيزى بو تأثيرى در بدن ، غير دماغ كه متخلخل مىشود ندارد . پس زكام پيدا شدن به سبب سرد كشتن بخارهاى گرم [ است ] كه در دماغ باشد و شك نيست كه تيزى بو موجب تهيج بخار . و سردى طبع موجب بستن و فشردن [ مىگردد ] ؛ و بعضى برآنند كه به حدت و تيزى است . به‌هرحال كه هست علاج آن به چيزهاى نرم « 3 » بايد كرد و اما شيخ ابو على فرموده كه بهتر آن است كه چيزهاى قابض ببويند تا آنچه به فشردن روان شده باشد ببندد و آب بنفشه و خطمى بر سر ريزد تا آنچه قبض كرده باشد ، روان كند ؛ و فرموده كه از اين جهت است كه بوييدن شونيز در حمام در اين باب نفع بسيار دارد ؛ و هم از اين جهت است كه اگر گل و سعد با هم باشد و استنشاق به روغن كنند از گل زكام پيدا نشود .

--> ( 1 ) . دارويى كه در بينى داخل كنند ، استنشاق دوا . ( 2 ) . اسم بوى خوشى است مركب از مشك و عنبر و جز آن به رنگ سياه كه موى را بدان خضاب كنند ؛ دارويى بسيار خوش‌بو كه در قديم به كار مىرفته و از تركيب مشك و عنبر و حصى لبان ( حسن لبه ) و روغن بان ساخته مىشود . ( 3 ) . در نسخه عربى « مرخى » آمده كه منظور سست‌كننده يا همان نرم‌كننده است .